Assessments bij Nederlandse overheidsorganisaties kunnen sterk verschillen per functie en organisatie. Een sollicitant voor een beleidsfunctie doorloopt niet noodzakelijk dezelfde selectie als iemand die solliciteert bij Politie, Defensie, Belastingdienst of een uitvoeringsorganisatie.

Een assessment kan bestaan uit cognitieve tests, vragenlijsten, praktijksimulaties, gesprekken, een assessmentdag of andere selectieonderdelen. Bij veiligheidsgevoelige functies kunnen daarnaast medische, psychologische of veiligheidsonderzoeken voorkomen. Deze onderdelen hebben een ander doel en moeten niet als één algemene “overheidstest” worden gezien.

Welke soorten selectie kunt u tegenkomen?

Cognitieve en online assessments

Voor sommige functies wordt gekeken naar vaardigheden zoals logisch, numeriek of verbaal redeneren. Soms gebeurt dat via een algemene capaciteitentest, soms via afzonderlijke modules.

Als uw uitnodiging een concrete testaanbieder noemt, gebruik dan die naam om gerichter te oefenen via testaanbieders.

Competenties en gedrag

Bij veel publieke functies zijn competenties zoals samenwerken, zorgvuldig handelen, besluitvorming, communicatie en integriteit belangrijk.

Dat kan worden onderzocht met gesprekken, een competentietest, een situationele beoordeling of een praktijksimulatie.

Assessment center of praktijksimulatie

Voor bepaalde functies kan een uitgebreider assessment center worden gebruikt. Daarin kunnen bijvoorbeeld een gesprek, analyseopdracht, rollenspel, presentatie of andere simulaties worden gecombineerd.

Psychologisch, medisch en veiligheidsonderzoek

Bij organisaties zoals Politie en Defensie kunnen psychologische selectie, medische geschiktheid, fysieke eisen of veiligheidsonderzoek onderdeel zijn van het bredere selectieproces.

Dit zijn geen gewone online capaciteitentests. Gebruik daarom de specifieke werkgevers- of beroepsgids in plaats van algemene assessmenttraining.

Verschillen tussen publieke organisaties

Rijk en rijksbrede programma’s

Binnen de Rijksoverheid bestaan veel verschillende organisaties en functies. Selectie voor een traineeship kan anders zijn opgebouwd dan selectie voor een ervaren beleids-, IT- of uitvoeringsfunctie.

Voor bepaalde rijksbrede traineeships is in het verleden een Game Based Assessment als selectieonderdeel beschreven. Het openbare algoritmeregister markeert die beschrijving als buiten gebruik (einddatum juli 2024). Dat betekent niet dat iedere vacature bij het Rijk dezelfde methode gebruikt, en het bewijst ook niet welke methode nu geldt. Volg altijd de actuele instructies van Werken voor Nederland of de vacature.

Zie ook Rijksoverheid.

Politie

De politie kent een eigen selectieproces dat verder gaat dan alleen cognitieve vragen. Afhankelijk van de functie kunnen verschillende selectie- en geschiktheidsonderdelen gelden.

Gebruik Politie Nederland of Politie assessment oefenen voor gerichtere informatie.

Defensie

Bij Defensie kunnen psychologische, medische, fysieke en veiligheidsonderdelen naast andere selectieactiviteiten voorkomen.

Zie Defensie en Defensie assessment oefenen.

Belastingdienst

Vacatures bij de Belastingdienst kunnen verschillende selectieprocessen hebben afhankelijk van functie en niveau. Een assessment kan onderdeel zijn van een procedure, maar er is geen universele testbatterij voor alle functies.

Zie Belastingdienst en Belastingdienst assessment oefenen.

Gemeenten, provincies en andere publieke organisaties

Lokale en regionale overheden organiseren hun eigen werving. Een gemeente hoeft daarom niet hetzelfde proces te gebruiken als een ministerie, provincie of landelijke uitvoeringsorganisatie.

Lees de vacature en uitnodiging van de betreffende organisatie voordat u beslist welke onderdelen u gaat oefenen.

Zo bereidt u zich gericht voor

  1. Bepaal eerst voor welke organisatie en functie u solliciteert.
  2. Lees welke selectieonderdelen expliciet in de vacature of uitnodiging worden genoemd.
  3. Maak onderscheid tussen cognitieve tests, gedragsvragenlijsten, interviews, assessment centers en eventuele medische of psychologische selectie.
  4. Gebruik officiële oefenmaterialen wanneer de organisatie die aanbiedt.
  5. Koppel cognitieve vraagvormen aan de juiste assessmentonderdelen.
  6. Staat een leverancier of platform genoemd, gebruik dan de passende pagina onder testaanbieders.
  7. Plan uw voorbereiding via assessment voorbereiden.

Publieke sector, private sector of onderwijs?

Context Doel Voorbeelden
Publieke sector Selectie voor een baan of traineeship bij een overheidsorganisatie Rijk, Politie, Defensie, gemeenten
Private sector Selectie door commerciële en andere niet-publieke werkgevers Banken, consultancy, technologie
Onderwijs Toelating tot een opleiding 21+ toets, MBO-intake, universitaire selectie

Voor onderwijs gebruikt u onderwijs en toelatingstoetsen. Voor private werkgevers gebruikt u werkgevers of sectoren.

Veelgestelde vragen

Bestaat er één standaard assessment voor de Nederlandse overheid?

Nee. De gebruikte selectie hangt af van organisatie, functie, programma en het moment waarop u solliciteert.

Moet ik altijd een capaciteitentest maken?

Nee. Een capaciteitentest kan voorkomen, maar niet iedere publieke procedure bevat dezelfde cognitieve onderdelen.

Kan ik mij voorbereiden voordat ik de uitnodiging krijg?

U kunt algemene vaardigheden trainen, maar gerichte voorbereiding wordt veel efficiënter zodra u weet welke modules of testaanbieder daadwerkelijk worden gebruikt.

Bronnen